Od 12 lutego 2027 roku lokale gastronomiczne sprzedające jedzenie i napoje na wynos będą musiały bezpłatnie napełnić pojemnik wielokrotnego użytku przyniesiony przez klienta. Nowe zasady wynikają z unijnego rozporządzenia PPWR. Restauratorzy mają niewiele czasu na przygotowanie procedur, przeszkolenie pracowników i dostosowanie zasad bezpieczeństwa żywności.

Klient przychodzi do restauracji z własnym garnkiem, słoikiem, menażką czy innym pojemnikiem i prosi o zapakowanie zamówienia na wynos. Od lutego 2027 roku lokal nie będzie mógł po prostu odmówić obsługi takiego naczynia, jeśli spełnia ono wymagania przewidziane w nowych przepisach. Co więcej, klient korzystający z własnego pojemnika nie będzie mógł zostać obciążony dodatkową opłatą ani otrzymać gorszych warunków sprzedaży.

To jeden z wymogów unijnego rozporządzenia w sprawie opakowań i odpadów opakowaniowych, czyli PPWR. Celem regulacji jest ograniczenie ilości jednorazowych opakowań trafiających do odpadów. Dla gastronomii oznacza to jednak konieczność przygotowania nowych procedur organizacyjnych.

PPWR już obowiązuje. Na sankcje Polska nadal czeka

Rozporządzenie PPWR weszło w życie 11 lutego 2025 roku. Zgodnie z informacją przekazaną przez kancelarię, przepisy dotyczące m.in. pojemników wielokrotnego użytku w sektorze HoReCa zaczęły być stosowane 12 sierpnia 2026 roku. Rozporządzenie obowiązuje bezpośrednio, bez konieczności uchwalania odrębnej ustawy wdrażającej.

Państwa członkowskie mają jednak czas do 12 lutego 2027 roku na ustanowienie krajowych przepisów określających sankcje za naruszenie unijnych regulacji. Brak polskiej ustawy sankcyjnej może sprawiać wrażenie, że restauratorzy mają jeszcze czas na przygotowania. Zdaniem radcy prawnego Magdaleny Szczepanek z kancelarii Causa Finita Szczepanek i Wspólnicy to błędne założenie.

„Sam obowiązek akceptowania pojemników klientów wiąże przedsiębiorców niezależnie od tego, czy polski ustawodawca zdąży z przepisami karnymi”.

Ekspertka zwraca uwagę, że organy kontrolne mogą korzystać również z innych przepisów, m.in. dotyczących ochrony praw konsumentów oraz wymogów sanitarnych.

Nawet milion złotych kary

Jednocześnie trwają prace nad polskimi przepisami. Projekt nowelizacji ustawy o gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniowymi, wdrażającej PPWR do krajowego porządku prawnego, jest procedowany pod numerem UC100.

Jego wersję po konsultacjach publicznych opublikowano w marcu 2026 roku. 3 czerwca projekt, z 14 poprawkami, pozytywnie zaopiniowała Komisja Wspólna Rządu i Samorządu Terytorialnego. Następnie 8 lipca Ministerstwo Klimatu i Środowiska przedstawiło kolejną, zaktualizowaną wersję. Równolegle konsultowanych jest kilkanaście projektów rozporządzeń wykonawczych.

Projekt nie trafił jeszcze pod obrady rządu ani do Sejmu. Jednak tempo prac oznacza, że krajowe sankcje mogą zostać przyjęte jeszcze przed 12 lutego 2027 roku.

Zgodnie z aktualnymi założeniami projektu za niektóre naruszenia PPWR, m.in. wprowadzanie do obrotu opakowań bez wymaganej oceny lub deklaracji zgodności, mają grozić kary administracyjne od 10 tys. do 1 mln zł.

Nie wiadomo natomiast, jaka sankcja będzie przewidziana konkretnie za odmowę przyjęcia pojemnika klienta. Zdaniem Magdaleny Szczepanek sama wysokość proponowanych widełek pokazuje jednak, że ustawodawca traktuje kwestię opakowań jako istotny obszar regulacyjny.

Restauratorzy muszą zmienić procedury

Samo dopuszczenie własnych pojemników klientów oznacza dla lokali szereg zmian organizacyjnych. Jednym z najważniejszych obszarów będzie bezpieczeństwo żywności.

Restauracje będą musiały zaktualizować system HACCP i uwzględnić sytuacje, w których klient przynosi własne naczynie. Problemem może być m.in. pojemnik brudny lub uszkodzony. Personel powinien mieć jasno określone zasady dotyczące sytuacji, w których można odmówić napełnienia naczynia.

Kolejnym wyzwaniem będą lokale sprzedające produkty na wagę. W ich przypadku konieczne może być opracowanie procedury tarowania pojemników, których wcześniej nie wykorzystywano w punkcie sprzedaży.

Szczególnej uwagi wymagają również lokale działające w centrach handlowych. W food courtach, gdzie czas obsługi ma duże znaczenie, pakowanie produktów do różnorodnych, przynoszonych przez klientów pojemników może wydłużyć kolejki. Co ważne, obowiązek będzie dotyczył każdego punktu gastronomicznego indywidualnie.

Personel będzie musiał wiedzieć, kiedy odmówić

Wdrożenie nowych zasad nie ograniczy się więc do postawienia informacji na drzwiach lokalu. Restauracje będą musiały przygotować instrukcje dla pracowników, przeszkolić personel oraz określić sposób postępowania w konkretnych sytuacjach.

– To wszystko wymaga przeszkolenia personelu, przygotowania jasnych wytycznych i wymaganych oznaczeń informacyjnych – w każdym lokalu z osobna, bo w food courtach obowiązek dotyczy każdego punktu indywidualnie – komentuje Magdalena Szczepanek.

Ekspertka ocenia, że świadomość tego konkretnego obowiązku w gastronomii jest nadal stosunkowo niska. O przepisach dotyczących opakowań mówi się dużo, jednak szczegółowy wymóg odnoszący się do podmiotów HoReCa może nie być jeszcze powszechnie znany przedsiębiorcom.

Czy Polacy zaczną przynosić własne menażki?

Nowe przepisy tworzą również nowe uprawnienie po stronie konsumentów. Klient będzie mógł przyjść do lokalu z własnym pojemnikiem i skorzystać z możliwości napełnienia go bez dodatkowej opłaty.

Problemem może być jednak świadomość tego prawa. Sama informacja umieszczona w lokalu może nie wystarczyć, aby szybko zmienić przyzwyczajenia klientów.

Magdalena Szczepanek zwraca uwagę, że w Polsce przynoszenie własnego naczynia po jedzenie na wynos wciąż nie jest powszechnym zwyczajem. Menażka czy słoik mogą kojarzyć się raczej z tradycyjną gastronomią niż współczesną restauracją lub punktem w galerii handlowej.

Zdaniem ekspertki potrzebna może być szersza kampania informacyjna skierowana do konsumentów. Bez niej w pierwszych miesiącach obowiązywania przepisów liczba osób korzystających z nowego prawa może pozostać niewielka, nawet jeśli restauracje będą już przygotowane organizacyjnie.

Restauracje mogą zacząć informować klientów już teraz

Nowe regulacje mogą być dla restauratorów nie tylko obowiązkiem organizacyjnym. Lokale, które wcześniej poinformują klientów o możliwości korzystania z własnych pojemników, mogą wykorzystać ten temat również w komunikacji marketingowej.

Kancelaria wskazuje, że restauracje mogą promować taką możliwość m.in. w mediach społecznościowych oraz bezpośrednio w lokalu. Dzięki temu klienci będą mieli szansę poznać nowe zasady jeszcze przed ich pełnym wejściem w życie.

Dla restauratorów najbliższe miesiące będą więc czasem przygotowania procedur, aktualizacji HACCP, opracowania wytycznych dla pracowników i odpowiedniego oznakowania lokali. Jak wskazuje Magdalena Szczepanek, czasu jest wystarczająco dużo, aby przeprowadzić te zmiany spokojnie, ale zdecydowanie za mało, by odkładać je na później.

Zainteresowała Cię ta publikacja, przeczytaj Makro Gastro Lab: Jak skutecznie chronić marżę i rozwijać lokal w trudnych czasach